Vlada namerava da privuče značajna kreditna sredstva za realizaciju više od 30 kapitalnih projekata — od modernizacije zdravstva i saobraćaja do jačanja odbrambene sposobnosti i digitalne infrastrukture. Odgovarajući plan je već upućen parlamentu i obuhvata i konkretne projekte sa određenim kreditorima, kao i inicijative čije će finansiranje biti usaglašeno tokom naredne godine.
Prema procenama vlasti, ukupan finansijski jaz budžeta u 2026. godini iznosiće oko 710 miliona eura. Za njegovo pokriće, kao i za refinansiranje postojećeg duga i formiranje finansijske rezerve, država planira zaduživanja u rekordnim iznosima.
Vlada izdvaja projekte sa kreditorima i bez njih
Dokument predviđa podjelu svih objekata u dvije kategorije:
- projekti za koje su kreditori već određeni;
- projekti čije će se finansiranje usaglašavati u 2026. godini na konkursnoj osnovi.
Na prvom spisku nalaze se inicijative koje podržavaju Evropska banka za obnovu i razvoj (EBRD), Evropska investiciona banka (EIB), Svjetska banka i Razvojna banka Savjeta Evrope (CEB).
Među njima:
- izgradnja novog zatvora u Mojkovcu — 30 miliona eura;
- proširenje centra za upravljanje otpadom u Bijelom Polju — 20 miliona eura;
- modernizacija željezničke pruge Bar – Golubovci — 113 miliona eura;
- dionica podgoričke obilaznice u okviru auto-puta Bar – Boljare — 100 miliona eura.
Pored toga, plan uključuje projekte u oblastima ekologije, održivog razvoja, zdravstva, obrazovanja, širokopojasnog interneta i digitalizacije poreskog sistema.
Najskuplji projekti: medicina i digitalna infrastruktura
Najveći obimi investicija predviđeni su za objekte za koje kreditori još nijesu određeni. Glavni među njima je izgradnja novog Kliničkog centra u Podgorici, čija se vrijednost procjenjuje na 313 miliona eura. Projekat treba da značajno unaprijedi kvalitet medicinske pomoći i stvori savremenu bazu za liječenje pacijenata iz cijele zemlje.
U ovom istom bloku predviđeno je finansiranje nacionalnog data-centra i sistema za oporavak podataka u slučaju havarije, što bi trebalo da poveća otpornost državnih informacionih sistema i obezbijedi zaštitu kritično važne digitalne infrastrukture.
Odbrana i bezbjednost
Posebna pažnja u planu zaduživanja posvećena je jačanju odbrambenog sektora. Država planira da izdvoji:
- 75 miliona eura za nabavku vojne opreme;
- još 75 miliona eura — za modernizaciju sistema protivvazdušne odbrane;
- 100 miliona eura — za nabavku helikoptera i specijalizovanog aviona za gašenje požara.
Ove investicije objašnjavaju se potrebom za povećanjem spremnosti za vanredne situacije i modernizacijom vojske u skladu sa međunarodnim obavezama.
Infrastruktura i razvoj regiona
Kreditna sredstva biće usmjerena i na velike infrastrukturne projekte širom zemlje. Među prioritetima su:
- razvoj područja Velje Brdo u Podgorici;
- modernizacija vodosnabdijevanja uzimajući u obzir klimatske promjene;
- rekonstrukcija i izgradnja putne infrastrukture;
- unapređenje komunalne infrastrukture u nekoliko opština.
Pojedini projekti biće realizovani u sjevernim i primorskim regionima, što bi, prema zamisli vlade, trebalo da doprinese ravnomjernijem regionalnom razvoju.
Pokrivanje deficita i refinansiranje duga
Pored investicionih projekata, država planira zaduživanja radi stabilizacije budžeta. Predviđeno je:
- do 500 miliona eura — za pokriće budžetskog deficita u 2026. godini;
- do 1 milijarde eura — za refinansiranje postojećih dugovnih obaveza i jačanje finansijskih rezervi.
Takođe je planirano izdavanje državnih garancija u iznosu do 171,95 miliona eura za realizaciju projekata u energetici, željezničkom saobraćaju i sistemima prenosa električne energije.
Finansijska disciplina i kontrola
Vlada ističe da je program zaduživanja u skladu sa ustavnim i zakonskim normama. U dokumentu su detaljno propisani limiti kreditiranja, mehanizmi upravljanja državnim dugom i kontrola korišćenja sredstava.
Prema riječima predstavnika vlasti, privlačenje pozajmljenih sredstava ne posmatra se kao privremena mjera, već kao strateški instrument podsticanja ekonomskog rasta, poboljšanja kvaliteta javnih usluga i modernizacije ključnih oblasti.
Očekuje se da će parlament razmotriti prijedlog u narednim mjesecima. U slučaju odobrenja, realizacija navedenih projekata počeće već u 2026. godini, što bi moglo značajno uticati na izgled Crne Gore u narednoj deceniji — od medicine i saobraćaja do odbrane i digitalne bezbjednosti.
Ekonomisti takođe ukazuju da će ovako velika zaduživanja zahtijevati strogu kontrolu efikasnosti troškova i transparentnosti realizacije projekata. U suprotnom, rast duga može stvoriti pritisak na budžet u narednim godinama. Vlasti, sa svoje strane, ističu da su investicije strateškog karaktera i usmjerene na dugoročni rast i otpornost ekonomije zemlje i poboljšanje kvaliteta života.